काठमाडौँ, फागुन ७ । एलोभेरा अर्थात् घ्युकुमारीका स्वास्थ्य फाइदाबारे हामी धेरै सुन्दै आएका छौँ। छालामा निखार ल्याउनेदेखि पाचन प्रणाली सुधार गर्ने सम्मका विभिन्न लाभका कारण यो पछिल्लो समय झन् लोकप्रिय बन्दै गएको छ।
आयुर्वेद र आधुनिक चिकित्साशास्त्र दुवैले एलोभेरालाई उपयोगी औषधीय बिरुवाका रूपमा स्वीकार गरेका छन्। सन् २०१६ मा ‘बायोसाइन्स बायोटेक्नोलोजी रिसर्च कम्युनिकेसन’ जर्नलमा प्रकाशित एक अध्ययनअनुसार एलोभेरामा एन्टिमाइक्रोबियल र एन्टिभाइरल गुण पाइन्छ। यसमा एन्टी–इन्फ्लेमेटरी प्रभाव समेत रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले घाउ निको पार्न, घामले डढेको छाला (सनबर्न) शान्त पार्न र छालाको क्षति कम गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा एलोभेरा जुस पिउने चलन उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। धेरै मानिसहरूले यसलाई पाचन सुधार गर्ने, शरीरलाई ‘डिटक्स’ गर्ने, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने र छालाको स्वास्थ्य राम्रो राख्ने प्राकृतिक टनिकका रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्।
यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ—के दैनिक एलोभेरा जुस पिउनु सुरक्षित छ? यसले शरीरमा वास्तवमै कस्तो प्रभाव पार्छ? आउनुहोस्, यसबारे विस्तृत रूपमा बुझौँ।
एलोभेरामा पाइने पोषक तत्त्व
युनाइटेड स्टेट्स डिपार्टमेन्ट अफ एग्रिकल्चर (यूएसडीए) का अनुसार एलोभेरामा प्रशस्त मात्रामा पानी हुन्छ। साथै यसमा क्याल्सियम, सोडियम, भिटामिन सी लगायतका आवश्यक पोषक तत्त्व पाइन्छन्। एलोभेरा जुस सामान्यतया यसको पातभित्र रहेको जेल सफा गरेर तयार गरिन्छ।
एलोभेरा जुसले शरीरमा विभिन्न प्रकारका लाभ पुर्याउन सक्छ:
पाचन प्रणालीलाई सहयोग गर्छ।
शरीरलाई हाइड्रेट राख्छ।
इन्फ्लेमेसन कम गर्न मद्दत गर्छ।
आन्द्राको स्वास्थ्य सुधार गर्छ।
कब्जियत, ग्यास र एसिडिटीबाट राहत दिन सक्छ।
पोषक तत्त्वको अवशोषण सुधार गर्न सहयोग गर्छ।
दैनिक सेवनका सम्भावित फाइदा
उच्च पानीको मात्रा भएकाले शरीर हाइड्रेट रहन्छ।
एन्टिअक्सिडेन्ट र मिनरल्सले इम्युनिटी बलियो बनाउन मद्दत गर्छन्।
पाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउँछ।
सामान्य कब्जियतमा राहत दिन सक्छ।
कम क्यालोरी भएकाले तौल बढ्ने सम्भावना कम हुन्छ।
अन्य स्वास्थ्य लाभ
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ।
पाचन दुरुस्त राख्छ।
शरीरलाई हाइड्रेट गर्छ।
आन्द्राको स्वास्थ्य राम्रो बनाउँछ।
छालालाई स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ।
कपाललाई पोषण दिन मद्दत गर्छ।
इन्फ्लेमेसन कम गर्न सहयोगी हुन्छ।
सेवन गर्ने सही तरिका
सधैँ सीमित मात्रामा मात्र सेवन गर्नुहोस्।
पानीमा मिसाएर मात्र पिउनुहोस्।
यसमा रहेको ‘लेटेक्स’ धेरै भए पखाला वा इलेक्ट्रोलाइट असन्तुलन हुन सक्छ।
बिहान खाली पेट वा खाना खानुभन्दा आधा घण्टा अघि सेवन गर्न सकिन्छ।
सुरुवात कम मात्राबाट गर्नु राम्रो हुन्छ।
पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने वा असहज महसुस भए तुरुन्त बन्द गर्नुहोस्।
लामो समयसम्म सेवन गर्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।
खाली पेट पिउँदा फाइदा हुन्छ?
खाली पेट सेवन गर्दा अवशोषण राम्रो हुन सक्छ र पाचन प्रणाली सक्रिय बनाउन सहयोग मिल्छ। तर सबैका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ। केही व्यक्तिमा पेट दुख्ने वा पखाला लाग्ने समस्या देखिन सक्छ। त्यसैले सावधानी अपनाउनु जरुरी छ।
छाला र कपालका लागि लाभ
एलोभेरा जुसमा रहेका एन्टिअक्सिडेन्ट तथा भिटामिन ‘सी’ र ‘ई’ ले छालालाई फ्री–र्याडिकलको असरबाट जोगाउन सहयोग पुर्याउँछन्। यसले छालामा निखार ल्याउन, चिलाउने समस्या कम गर्न र इन्फ्लेमेसन घटाउन मद्दत गर्न सक्छ। सन् २०१८ मा ‘जर्नल अफ ड्रग डेलिभरी एण्ड थेराप्यूटिक्स’ मा प्रकाशित अध्ययनअनुसार एलोभेरामा रहेका बायोएक्टिभ कम्पाउन्डले छालालाई नरम र स्वस्थ राख्न सहयोग पुर्याउँछन्। यसका पोषक तत्त्वले टाउकोको छालाको स्वास्थ्य सुधार गर्न, चाया कम गर्न र कपाल बलियो बनाउन पनि सहयोग गर्न सक्छन्। तर राम्रो परिणामका लागि सन्तुलित आहार र उचित हेरचाह आवश्यक हुन्छ।
सुरक्षित मात्रा कति?
सामान्यतया वयस्कका लागि दिनमा २०–३० मिलिलिटर एलोभेरा जुस पर्याप्त मानिन्छ। यसलाई एक गिलास पानीमा मिसाएर सेवन गर्नु राम्रो हुन्छ। धेरै मात्रामा सेवन गर्दा पखाला, पेट दुख्ने, पेट फुल्ने वा इलेक्ट्रोलाइट असन्तुलन हुन सक्छ। यसको ल्याक्सेटिभ प्रभावका कारण शरीरमा पोटासियमको कमी हुन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ। केही व्यक्तिमा एलर्जी देखिन सक्छ।
कसले सेवन गर्नु हुँदैन?
गर्भवती तथा स्तनपान गराउने महिलाहरू
साना बालबालिका
एलर्जी भएका व्यक्ति
मिर्गौला वा कलेजोका बिरामी
आन्द्रासम्बन्धी समस्या भएका व्यक्ति
लो ब्लड प्रेसर वा लो ब्लड सुगर भएका व्यक्ति
गम्भीर रोग भएका व्यक्ति
बजारबाट किन्ने बेला ध्यान दिनुपर्ने कुरा
खाद्य अनुज्ञापत्र वा लाइसेन्स नम्बर स्पष्ट उल्लेख भएको होस्।
सामग्रीको सूची ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस्। थपिएको चिनी वा कृत्रिम रङ/फ्लेवर नहोस्।
उत्पादन र म्याद सकिने मिति जाँच्नुहोस्।
प्याकेजिङ र सिल सुरक्षित होस्।
अत्यन्त सस्तो वा अपरिचित ब्रान्डबाट सावधान रहनुहोस्।
खोलिसकेपछि भण्डारणसम्बन्धी निर्देशन पालना गर्नुहोस्।
अन्त्यमा, एलोभेरा जुस उपयोगी हुन सक्छ तर यसलाई ‘चमत्कारी औषधि’ ठान्नु उपयुक्त हुँदैन। सन्तुलित मात्रा, सावधानी र चिकित्सकको सल्लाहसहित सेवन गर्दा मात्र यसको वास्तविक लाभ लिन सकिन्छ।
Published Date: 19 February 2026
