काठमाडौं, फागुन ८ । दुग्ध उद्योगले दूधको मूल्य प्रतिलिटर १० रुपैयाँ बढाउन प्रस्ताव गरेको छ । नेपाल दुग्ध संघले दूधको उत्पादन लागतका आधारमा दूधको मूल्य प्रतिलिटर १० रुपैयाँ बढाउन प्रस्ताव गरेको हो ।
प्रस्ताव मन्त्रिपरिषद्मा पठाइएको छ । प्रत्येक वर्ष राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्डले दुग्ध विकास संस्थान (डिडिसी), नेपाल दुग्ध संघ, दुग्ध उद्योग संघ र केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघ लिमिटेड नेपालसँगको समन्वयमा दूधको मूल्य निर्धारण गर्ने गरेको छ । यो मूल्य मन्त्रिपरिषद्बाट स्वीकृत भएपछि कृषि मन्त्रालयमार्फत लागू हुन्छ ।
गत केहि समय अघि दुग्ध उद्योगले आफैंले दूधको मूल्य बढाएको थियो । राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्डको हस्तक्षेपपछि दूधको मूल्य प्रतिलिटर १४ रुपैयाँले बढाइएको हो ।
त्यसपछि बोर्डले सातै प्रदेशमा दूधको उत्पादन लागत अध्ययन गर्न टोली गठन गरेको थियो । संघका अनुसार किसान र उद्योगको लागत अध्ययन गर्न विभिन्न प्रदेशबाट टोली आएपछि प्रतिलिटर १० रुपैयाँले मूल्य बढाउन प्रस्ताव गरेको हो ।
त्यस्तै पछिल्लो पटक दुई वर्षमा दूधको मूल्य बढेको थियो । यस वर्ष उत्पादन कम भएको भन्दै उद्योगीले मूल्य बढाउन दबाब दिएका छन् भने किसानले पशुपालन छाडेका छन् । संघका अनुसार अहिले देशभर दुग्ध उत्पादन न्यून छ ।
दैनिक तीन लाख लिटर दूध उत्पादन हुने भए पनि पछिल्लो समय दुई लाख पाँच सय लिटरभन्दा कम दूध उत्पादन भएको संघको दाबी छ । दूध उत्पादन कम भएकाले भारतबाट कच्चा दूध आयात गर्न अनुमति दिन पनि संघले माग गरेको छ । अहिले दूध र दुग्धजन्य पदार्थको आयातमा प्रतिबन्ध छ ।
त्यस्तै दुग्ध उत्पादनमा कमी आएपछि दुग्ध क्षेत्रको अवस्था दयनीय बनेको उद्योगीले बताएका छन् । फागुन अन्तिम सातासम्म दूध उत्पादन उच्च थियो । त्यसपछि अभाव झनै बढ्छ । संघका अनुसार अहिले दैनिक ३० प्रतिशतभन्दा कम दूध उत्पादन भईरहेको र केही दिनमा ५० प्रतिशतले पनि घट्ने संघले जनाएको छ । दूधको अभाव निजी क्षेत्रले मात्रै नभएर सरकारी दूध विकास संस्थानले पनि भोगेको छ ।
डिडिसीका अनुसार दैनिक एक लाख लिटर दूध संकलन भइरहेको छ । यसअघि हिउँदमा १ लाख ६० हजार लिटर दूध संकलन हुने गरेको थियो । दूध संकलन कम भएकाले पानी र धुलो दूधको उत्पादन घटेको डिडिसीले जनाएको छ । निगमसँग ५० हजार टन पानी र ८० हजार टन धुलो दूध मात्र छ ।
