काठमाडौं, कार्तिक १६ । यौन स्वास्थ्य मानव जीवनको महत्वपूर्ण पक्ष हो। तर यौनसम्बन्धी विषयमा पर्याप्त जानकारी र खुला छलफलको अभावमा समाजमा अझै पनि अनेकौँ भ्रम, डर र गलत धारणाहरू विद्यमान छन्। यस्तै विषयमध्ये एक हो– हस्तमैथुन।
हस्तमैथुनलाई लिएर विशेषगरी किशोरकिशोरी तथा युवापुस्तामा विभिन्न जिज्ञासा र भ्रम पाइन्छन्। कतिपयले यसलाई स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मान्छन् भने कतिपयले यसले शरीर कमजोर बनाउने, स्मरणशक्ति घटाउने, नपुंसकता निम्त्याउने वा भविष्यमा सन्तान जन्माउन समस्या पार्ने दाबी गर्छन्। तर वैज्ञानिक दृष्टिकोणले हेर्दा यीमध्ये धेरैजसो धारणा निराधार छन्।
के हो हस्तमैथुन ?
आफ्नै यौनाङ्ग वा शरीरका संवेदनशील भागलाई स्पर्श, घर्षण वा अन्य तरिकाले उत्तेजित गरी यौन आनन्द प्राप्त गर्ने प्रक्रियालाई हस्तमैथुन भनिन्छ। यो महिला र पुरुष दुवैले गर्न सक्ने सामान्य यौन व्यवहार हो।
विशेषगरी किशोरावस्था र युवावस्थामा शारीरिक तथा हर्मोनल परिवर्तनसँगै यौन जिज्ञासा र इच्छा बढ्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा आफ्नो शरीर र यौन प्रतिक्रियाबारे बुझ्ने क्रममा हस्तमैथुन हुन सक्छ।
हस्तमैथुन गर्नु आफैँमा कुनै रोग, कमजोरी वा असामान्य व्यवहार होइन। यसको कुनै निश्चित सामान्य आवृत्ति पनि हुँदैन। व्यक्तिअनुसार यसको चाहना र अभ्यास फरक हुन सक्छ।
हस्तमैथुनका सम्भावित फाइदा
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार हस्तमैथुन सुरक्षित र व्यक्तिगत सहजताअनुसार गरिएको अवस्थामा यसले केही सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
– तनाव कम गर्न सहयोग : यौन उत्तेजना र चरम आनन्दका क्रममा शरीरमा हुने जैविक प्रतिक्रियाले तनाव कम गर्न र आराम महसुस गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
– निद्रामा सहयोग : केही व्यक्तिले हस्तमैथुनपछि शारीरिक तथा मानसिक रूपमा आराम महसुस गरी सहजै निदाउन सक्छन्।
– आफ्नो शरीर बुझ्न सहयोग : आफ्नो शरीरको संवेदनशीलता, यौन इच्छा र प्रतिक्रियाबारे बुझ्न मद्दत पुग्न सक्छ।
– यौन तनाव व्यवस्थापन : आफ्नो यौन इच्छालाई सुरक्षित र निजी रूपमा व्यवस्थापन गर्ने एउटा माध्यम हुन सक्छ।
– गर्भधारण तथा यौन संक्रमणको जोखिम नहुने : एक्लै गरिने हस्तमैथुनबाट गर्भधारण वा यौन सम्पर्कबाट सर्ने संक्रमणको जोखिम हुँदैन। तर साझा यौन उपकरण प्रयोग गर्दा संक्रमण सर्न सक्छ।
हस्तमैथुनका बेफाइदा हुन्छन् ?
सामान्य अवस्थामा हस्तमैथुनले शरीरलाई स्थायी रूपमा कमजोर बनाउँदैन। तर अत्यधिक घर्षण, असुरक्षित तरिका वा नियन्त्रणबाहिरको व्यवहारले केही समस्या निम्त्याउन सक्छ।
– धेरै घर्षण गर्दा यौनाङ्गमा जलन, दुखाइ वा छालामा चोट लाग्न सक्छ।
– दैनिक काम, पढाइ, निद्रा तथा सामाजिक सम्बन्धमा असर पर्ने गरी व्यवहार दोहोरिन सक्छ।
– नियन्त्रण गर्न नसक्दा मानसिक तनाव, चिन्ता वा अपराधबोध बढ्न सक्छ।
– असुरक्षित वा सफा नगरिएका यौन उपकरण प्रयोग गर्दा संक्रमण वा चोटपटकको जोखिम हुन सक्छ।
हस्तमैथुनपछि कहिलेकाहीँ थकान वा आराम महसुस हुनु स्वाभाविक हुन सक्छ। तर यसले शरीरको शक्ति, पुरुषत्व वा प्रजनन क्षमता स्थायी रूपमा नष्ट गर्छ भन्ने वैज्ञानिक प्रमाण छैन।
हस्तमैथुनसम्बन्धी प्रचलित भ्रम र वास्तविकता
हस्तमैथुनबारे समाजमा प्रचलित केही धारणालाई वैज्ञानिक तथ्यका आधारमा बुझ्न आवश्यक छ।
प्रचलित भ्रम वास्तविकता
हस्तमैथुनले शरीर कमजोर बनाउँछ। यसले स्थायी शारीरिक कमजोरी गराउँदैन।
यसले नपुंसकता निम्त्याउँछ। हस्तमैथुन र नपुंसकताबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध प्रमाणित छैन।
यसले बाँझोपन गराउँछ। सामान्यतया पुरुष वा महिलाको प्रजनन क्षमता नष्ट गर्दैन।
यसले आँखाको ज्योति कमजोर बनाउँछ। यसको कुनै वैज्ञानिक प्रमाण छैन।
दैनिक हस्तमैथुन गर्नु हानिकारक हो। आवृत्तिभन्दा दैनिक जीवनमा परेको असर महत्वपूर्ण हुन्छ।
विवाहित व्यक्तिले हस्तमैथुन गर्नु असामान्य हो। वैवाहिक सम्बन्धमा रहेका व्यक्तिले पनि हस्तमैथुन गर्न सक्छन्।
यी भ्रमलाई चिकित्सकीय तथ्यले समर्थन गर्दैन।
कति पटक हस्तमैथुन गर्नु सामान्य हो ?
हस्तमैथुन कति पटक गर्नु सामान्य हो भन्ने कुनै निश्चित संख्या छैन। कसैले दैनिक गर्छन्, कसैले हप्तामा एकपटक वा कहिलेकाहीँ मात्र गर्छन् भने कसैले कहिल्यै गर्दैनन्। यी सबै व्यक्तिगत भिन्नता हुन्।
तर हस्तमैथुनका कारण पढाइ, काम, निद्रा, पारिवारिक सम्बन्ध वा सामाजिक जीवन प्रभावित हुन थालेको छ भने त्यसलाई ध्यान दिनुपर्छ। नियन्त्रण गर्न कठिनाइ भएमा मनोवैज्ञानिक वा यौन स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।
सुरक्षित हस्तमैथुनका लागि ध्यान दिनुपर्ने कुरा
– यसलाई निजी र सुरक्षित स्थानमा मात्र गर्नुपर्छ।
– यौनाङ्गमा चोट पुग्ने गरी अत्यधिक घर्षण गर्नु हुँदैन।
– आवश्यकताअनुसार सुरक्षित स्नेहक पदार्थ प्रयोग गर्न सकिन्छ।
– प्रयोग गरिने यौन उपकरण सफा राख्नुपर्छ।
– दुखाइ, घाउ, जलन वा असामान्य समस्या देखिए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ।
हस्तमैथुनलाई लाज, अपराधबोध वा रोगका रूपमा मात्र बुझ्नु उचित हुँदैन। यो मानव यौन व्यवहारको सामान्य पक्ष हो। यसको विषयमा सही जानकारी राख्नु, आफ्नो शरीर बुझ्नु र स्वस्थ यौन व्यवहार अपनाउनु आवश्यक छ।
यौन स्वास्थ्यसम्बन्धी शिक्षा र खुला छलफलले समाजमा विद्यमान गलत धारणा हटाउन तथा किशोरकिशोरी र युवापुस्तालाई आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
