काठमाडौँ, चैत १५ । निरुता सिंह नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा अत्यन्तै लोकप्रिय, प्रभावशाली र सफल नायिकामध्ये एक हुन्। उनलाई नेपाली फिल्म उद्योगकी पहिलो महिला सुपरस्टार को रूपमा चिनिन्छ। आफ्नो स्वाभाविक अभिनय, भावनात्मक प्रस्तुति र आकर्षक व्यक्तित्वका कारण उनले दर्शकको मन जित्न सफल भएकी छन्। विशेषगरी १९९० र २००० को दशकमा उनले नेपाली सिनेमामा अद्वितीय योगदान दिएकी छन्।
प्रारम्भिक जीवन
निरुता सिंहको जन्म भारतको पश्चिम बंगाल राज्य अन्तर्गत पर्ने दार्जिलिङमा भएको हो। दार्जिलिङ नेपाली भाषी समुदायको प्रमुख बसोबास क्षेत्र भएकाले उनी सानैदेखि नेपाली भाषा, संस्कृति र परम्परासँग नजिक रहिन्।
उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि पनि नेपाली चलचित्र क्षेत्रसँग जोडिएको थियो। उनका पिता निर्देशक तुलसी घिमिरेका घनिष्ठ साथी थिए। यही सम्बन्धले उनलाई चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने अवसर प्रदान गर्यो। अभिनयप्रति उनको रुचि पहिलेदेखि भए पनि पेशागत रूपमा फिल्म क्षेत्रमा लाग्ने प्रेरणा उनले पछि पाएकी थिइन्।
चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश
निरुता सिंहले आफ्नो अभिनय यात्रा १९९३ सालमा प्रदर्शन भएको चलचित्र “दक्षिणा” बाट सुरु गरिन्। यो चलचित्र निर्देशक तुलसी घिमिरेले निर्माण गरेका थिए। पहिलो चलचित्रमै उनले सरल, स्वाभाविक र प्रभावकारी अभिनय प्रस्तुत गरिन्, जसले दर्शकको ध्यान तुरुन्तै खिच्यो।
त्यसपछि उनले “रहर” जस्ता अन्य चलचित्रहरूमा पनि अभिनय गरिन्। छोटो समयमै उनी नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा चर्चित र माग भएका कलाकार बन्न सफल भइन्।
पहिलो महिला सुपरस्टारको उदय
१९९० को दशकको अन्त्यतिर निरुता सिंह नेपाली चलचित्र क्षेत्रकी अग्रणी नायिका मात्र नभई पहिलो महिला सुपरस्टार को रूपमा स्थापित भइन्।
“ठूल्दाइ” चलचित्रमा उनले पारिवारिक सम्बन्ध र भावनात्मक कथालाई अत्यन्तै प्रभावशाली रूपमा प्रस्तुत गरिन्। यस चलचित्रले दर्शकलाई निकै भावुक बनायो र उनको अभिनयको व्यापक प्रशंसा भयो।
त्यसैगरी “सिउँदोको सिन्दूर” चलचित्रमा उनले परम्परा, संस्कार र महिलाको जीवनसँग सम्बन्धित भूमिकामा अभिनय गरिन्, जसले उनलाई अझ व्यापक दर्शकमाझ चिनायो।
किन भनिन्छ “पहिलो महिला सुपरस्टार” ?
निरुता सिंहलाई पहिलो महिला सुपरस्टार भनिनुका मुख्य कारणहरू यस्ता छन्:
बक्स अफिसमा प्रभुत्व : उनले अभिनय गरेको “दर्पण छायाँ” जस्तो चलचित्रले कीर्तिमान कमाइ गर्यो र नेपाली सिनेमा इतिहासमै सबैभन्दा सफल फिल्ममध्ये एक बन्यो।
महिला केन्द्रित लोकप्रियता : उनको नाममै फिल्म चल्ने अवस्था थियो, जुन त्यस समय महिला कलाकारका लागि दुर्लभ कुरा थियो।
लगातार सफल फिल्महरू : ९० को दशक र २००० को सुरुवातमा उनले लगातार हिट फिल्म दिइन्।
दर्शकमाझ गहिरो प्रभाव : उनका पात्रहरू भावनात्मक रूपमा दर्शकसँग जोडिन्थे, जसले उनलाई विशेष बनायो।
उद्योगमा प्रभाव : उनले महिला कलाकारको मूल्य र स्थानलाई उच्च बनाइन्, जसले पछि आउने अभिनेत्रीहरूलाई प्रेरणा दियो।
यी सबै कारणले गर्दा उनलाई नेपाली चलचित्र इतिहासमै पहिलो पटक “महिला सुपरस्टार” को रूपमा स्वीकार गरिएको हो।
“दर्पण छायाँ” : सुपरस्टारडमको शिखर
निरुता सिंहको करियरको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि “दर्पण छायाँ” चलचित्र हो, जुन २००१ सालमा प्रदर्शन भएको थियो।
यस चलचित्रमा उनले “स्मृति” नामकी पात्रको भूमिका निभाइन्। कथा दुई साथी र एउटी युवतीबीचको प्रेम त्रिकोणमा आधारित थियो। चलचित्रमा प्रेम, मित्रता, त्याग र भावनात्मक संघर्षलाई अत्यन्तै मार्मिक ढंगले प्रस्तुत गरिएको थियो।
“दर्पण छायाँ” त्यस समयको सबैभन्दा धेरै कमाइ गर्ने नेपाली चलचित्र बन्यो। देशभरका सिनेमा हलहरूमा यो चलचित्र लामो समयसम्म प्रदर्शन भयो। यही चलचित्रले निरुता सिंहलाई नेपाली चलचित्र इतिहासकी पहिलो महिला सुपरस्टार को रूपमा स्थायी पहिचान दिलायो।
अन्य योगदान
निरुता सिंह केवल अभिनेत्री मात्र नभई गायिका पनि हुन्। उनले “वंश” नामक टेलिभिजन धारावाहिकको शीर्षक गीतमा स्वर दिएकी छन्। साथै, उनले “दीपशिखा” नामक संगीत एल्बम पनि सार्वजनिक गरेकी छन्।
यद्यपि उनको मुख्य पहिचान भने चलचित्र अभिनेत्रीको रूपमा नै रह्यो।
विश्राम र चुनौती
समयसँगै नेपाली चलचित्र उद्योगमा परिवर्तन आउन थाल्यो। नयाँ पुस्ताका निर्देशक र कलाकारहरू प्रवेश गर्न थाले। यस अवस्थामा निरुता सिंहले केही समय चलचित्र क्षेत्रबाट विश्राम लिने निर्णय गरिन्।
उनले गुणस्तरीय चलचित्र र राम्रो कथावस्तुमा मात्र काम गर्न चाहन्थिन्। त्यसैले उनले आफ्नो मान्यतासँग मेल नखाने कामहरू अस्वीकार गरिन्। यस अवधिमा उनी मुम्बईमा बसिन्।
पुनरागमन
लामो समयपछि निरुता सिंह २०१९ सालमा “दल भात तरकारी” चलचित्रमार्फत पुनः नेपाली फिल्म क्षेत्रमा फर्किइन्। यस चलचित्रलाई दर्शकले राम्रो प्रतिक्रिया दिए। उनको पुनरागमनले पुराना दर्शकलाई उत्साहित बनायो भने नयाँ पुस्तालाई पनि उनलाई नजिकबाट चिन्ने अवसर मिल्यो।
त्यसपछि उनले “नाई नभन्नु ल ५” जस्ता चलचित्रमा पनि अभिनय गरिन्। हाल उनी “महावीर” नामक बहुभाषिक चलचित्रमा देखिने तयारीमा छिन्।
पुरस्कार र सम्मान
निरुता सिंहले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानको कदर स्वरूप २०२३ सालमा उनलाई “प्रबल जनसेवा श्री” पदकबाट सम्मानित गरियो। यो सम्मानले उनलाई नेपाली चलचित्र उद्योगकी पहिलो महिला सुपरस्टारका रूपमा दिएको योगदानलाई औपचारिक मान्यता दिएको छ।
व्यक्तिगत जीवन
निरुता सिंहले ३१ अगस्ट २०२३ मा सञ्जीव गुलाटीसँग विवाह गरिन्। विवाहपछि पनि उनले आफ्नो अभिनय यात्रा निरन्तर अगाडि बढाउने योजना बनाएकी छन्।
अभिनय शैली र प्रभाव
निरुता सिंहको अभिनय शैली अत्यन्तै स्वाभाविक र भावनात्मक मानिन्छ। उनी संवाद बोल्दा र भाव व्यक्त गर्दा दर्शकलाई कथा भित्रै लैजान सक्ने क्षमता राख्छिन्। उनले प्रायः प्रेम, त्याग, परिवार र संघर्षका कथामा आधारित भूमिकाहरू निभाएकी छन्। यही कारण उनी दर्शकको मनमा विशेष स्थान बनाउन सफल भइन्।
निरुता सिंह नेपाली चलचित्र इतिहासकी एक प्रेरणादायी व्यक्तित्व हुन्। उनले आफ्नो मेहनत, प्रतिभा र समर्पणले नेपाली फिल्म उद्योगलाई समृद्ध बनाएकी छन्। उनलाई नेपाली सिनेमाकी पहिलो महिला सुपरस्टार का रूपमा सधैं सम्झिने गरिन्छ। उनको योगदानले नेपाली चलचित्र उद्योगमा दीर्घकालीन प्रभाव छोडेको छ र भविष्यमा पनि उनी दर्शकको मनमा उत्तिकै स्थानमा रहनेछिन्।