परम्परागत बाजा बजाउन हाकुपतासीसँग कालो टोपी र सेतो फेटा (बेताली) कति उचित?

भक्तपुर, असोज २५ । सांस्कृतिक नगरी भक्तपुरमा पछिल्लो समय महिलाहरू पनि परम्परागत बाजागाजा सिक्न र बजाउन सक्रिय हुन थालेका छन्। विभिन्न दाफा, भजन तथा गुठी समूहहरूले महिलाहरूलाई धिमे, बाँसुरी, धाँ लगायतका परम्परागत बाजागाजा सिकाउने अवसर प्रदान गर्न थालेसँगै सांस्कृतिक गतिविधिमा महिलाहरूको सहभागिता बढ्दै गएको छ।

परम्परागत रूपमा पुरुषहरूको बाहुल्य रहँदै आएको बाजागाजा बजाउने क्षेत्रमा महिलाहरूको सहभागिता विस्तार हुनुलाई सांस्कृतिक अभ्यासमा आएको परिवर्तनका रूपमा लिन सकिन्छ। यसले महिलाहरूलाई परम्परागत कला र संस्कृतिसँग जोडिने अवसर प्रदान गर्नुका साथै सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा सहभागिता बढाउने सम्भावना पनि देखाएको छ।

भक्तपुरमा परम्परागत बाजागाजा सिकेपछि दीक्षान्तका क्रममा कालो टोपी र सेतो फेटा (बेताली) बाँधेर नगर परिक्रमा गर्ने चलन रहेको छ। बाजागाजा सिकाइ पूरा गरेपछि गरिने यस्तो नगर परिक्रमा सांस्कृतिक अभ्यासको एउटा हिस्सा हो। पछिल्लो समय महिलाहरू पनि बाजागाजा सिक्न थालेसँगै दीक्षान्तका क्रममा लगाइने पोशाकबारे प्रश्न उठ्न सक्ने अवस्था देखिएको छ।

विशेषगरी हाकुपतासी लगाएका महिलाहरूले कालो टोपी, ढाका टोपी तथा सेतो फेटा (बेताली) बाँधेर बाजागाजा बजाउने र नगर परिक्रमा गर्ने अभ्यासलाई कसरी बुझ्ने भन्ने विषयमा सार्वजनिक छलफलको सम्भावना छ। महिला र पुरुषका परम्परागत पोशाकको विशिष्टता, सांस्कृतिक पहिचान र समान सहभागिताबीचको सम्बन्ध यस विषयसँग जोडिएका पक्ष हुन्।

एकातिर, परम्परागत बाजागाजा सिक्ने र बजाउने अवसर महिला तथा पुरुष दुवैलाई समान रूपमा उपलब्ध हुनुपर्ने धारणा छ। अर्कोतिर, दीक्षान्तका क्रममा प्रयोग गरिने पोशाकको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक अर्थ र त्यसले प्रतिनिधित्व गर्ने पहिचानबारे पनि चासो हुन सक्छ।

यद्यपि, यस विषयमा स्थानीय समुदायको धारणा र सम्बन्धित गुठीहरूको अभ्यासबारे थप जानकारी आवश्यक छ। कालो टोपी र सेतो फेटा लगाउने परम्पराको पृष्ठभूमि, महिलाहरूको सहभागितासँगै आएको परिवर्तन तथा यसबारे सांस्कृतिक अगुवाहरूको धारणा बुझ्दा विषयलाई अझ स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।

भक्तपुरको सांस्कृतिक परम्परामा आएको यो परिवर्तनसँगै एउटा प्रश्न उठेको छ—परम्परागत बाजागाजा सिकेपछि दीक्षान्तका क्रममा महिलाहरूले कालो टोपी र सेतो फेटा (बेताली) बाँधेर नगर परिक्रमा गर्ने अभ्यासलाई समाजले कसरी हेर्छ?

यो अभ्यासलाई सांस्कृतिक सहभागिताको विस्तारका रूपमा लिने कि परम्परागत पोशाकको मौलिकतासँग जोडेर हेर्ने भन्ने विषयमा स्थानीय बासिन्दा, संस्कृतिविद् तथा सम्बन्धित गुठीका प्रतिनिधिहरूको धारणा महत्वपूर्ण हुन सक्छ।

यस विषयमा विभिन्न पक्षका विचार समेटेर छलफल अघि बढाउन सके भक्तपुरको सांस्कृतिक पहिचान, परम्पराको निरन्तरता र समान सहभागितासम्बन्धी बहसलाई थप स्पष्ट बनाउन सकिनेछ।