इस्लामाबाद, साउन १५ । पाकिस्तानको काराकोरम क्षेत्रमा रहेको विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल ब्रोड पिकमा १० जना आरोही सम्पर्कविहीन भएपछि यो हिमाल फेरि चर्चामा आएको छ। समुद्री सतहबाट ८ हजार ५१ मिटर उचाइमा रहेको ब्रोड पिकलाई विश्वका कठिन आठ हजार मिटर अग्ला हिमालमध्ये एक मानिन्छ।
ब्रोड पिक पाकिस्तानको गिलगित–बाल्टिस्तान क्षेत्रमा पर्ने काराकोरम पर्वत शृङ्खलामा अवस्थित छ। यसको उचाइ अत्यधिक भए पनि यसलाई के२ जस्तो अत्यन्तै प्राविधिक हिमालको श्रेणीमा मात्र राखिँदैन। तर उचाइसँगै तीव्र मौसम परिवर्तन, हिमपहिरो, चिसो, कमजोर दृश्यता, कठिन भू–बनोट र लामो आरोहण मार्गका कारण यहाँको आरोहण निकै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ।
किन चुनौतीपूर्ण छ ब्रोड पिक?
१. ८ हजार मिटरभन्दा माथिको उचाइ
ब्रोड पिकको उचाइ ८,०५१ मिटर छ। ८ हजार मिटरभन्दा माथिको क्षेत्रमा अक्सिजनको मात्रा समुद्री सतहको तुलनामा निकै कम हुन्छ। यस्तो उचाइमा आरोहीको शरीरमा अत्यधिक शारीरिक दबाब पर्छ र लामो समयसम्म बस्न कठिन हुन्छ।
२. मौसममा अचानक परिवर्तन
काराकोरम क्षेत्रमा मौसम अत्यन्तै छिटो परिवर्तन हुन सक्छ। घाम लागेको अवस्थामा पनि केही समयमै हिमपात, तीव्र हावा वा बादल लाग्न सक्छ। खराब मौसमले आरोहीको बाटो पहिचान गर्न तथा सुरक्षित रूपमा फर्किन कठिन बनाउँछ।
३. हिमपहिरो र हिमस्खलनको जोखिम
ब्रोड पिकको आरोहण मार्गमा हिउँ र हिमनदीसँग सम्बन्धित जोखिम रहन्छ। तापक्रम र मौसममा हुने परिवर्तनले हिमपहिरो तथा हिमस्खलनको सम्भावना बढाउन सक्छ। यस्तो अवस्थामा आरोहीले बाटो परिवर्तन गर्नुपर्ने वा सुरक्षित स्थानमा रोकिएर बस्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
४. कठिन हिमनदी र चिरा
ब्रोड पिकतर्फ जाने मार्गमा हिमनदी र हिउँले ढाकिएका चिरा अर्थात् क्रेभासहरू पार गर्नुपर्ने हुन्छ। यी चिराहरू हिउँले ढाकिएका हुँदा सतहबाट सहजै देखिन नसक्ने भएकाले आरोहीका लागि थप जोखिम सिर्जना हुन्छ।
५. लामो र थकानपूर्ण आरोहण
ब्रोड पिकको चुचुरो नजिक पुग्नु मात्र चुनौती होइन, त्यहाँबाट सुरक्षित रूपमा आधार शिविर वा तल्लो शिविरमा फर्किनु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ। अत्यधिक थकान, कम अक्सिजन र बिग्रँदो मौसमले फर्किने क्रममा जोखिम बढाउन सक्छ।
६. उद्धारमा भौगोलिक कठिनाइ
काराकोरमको दुर्गम भौगोलिक अवस्थाका कारण आपत्कालीन उद्धार आफैँमा चुनौतीपूर्ण हुन्छ। उच्च हिमाली क्षेत्रमा हेलिकोप्टर सञ्चालन पनि मौसम र उचाइका कारण सीमित हुन सक्छ। त्यसैले आरोही हराएपछि तत्काल खोज तथा उद्धार अभियान सञ्चालन गर्नु कठिन हुने गर्छ।
‘किलर माउन्टेन’ नभए पनि जोखिमपूर्ण
ब्रोड पिकलाई कतिपय अन्य आठ हजार मिटर हिमालजस्तो ‘किलर माउन्टेन’ भनेर चिनिँदैन। तर यसको अर्थ यहाँको आरोहण सुरक्षित छ भन्ने होइन। ८ हजार मिटरभन्दा माथिको कुनै पनि हिमालमा मौसम, उचाइ, हिमपहिरो र मानवीय थकान प्रमुख जोखिम बन्न सक्छन्।
विशेषगरी चुचुरो पुगेपछि फर्किने क्रममा आरोहीको शारीरिक क्षमता कमजोर हुने भएकाले दुर्घटनाको सम्भावना बढ्न सक्छ। पर्वतारोहणमा यसलाई ‘समिटपछि सुरक्षित फिर्ता’ लाई समेत आरोहणकै महत्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ।
१० आरोही सम्पर्कविहीन भएपछि खोजी तीव्र
ब्रोड पिकमा १० जना आरोही सम्पर्कविहीन भएको घटनाले उच्च हिमाली क्षेत्रमा पर्वतारोहणको जोखिम पुनः उजागर गरेको छ। उनीहरू कुन स्थानमा छन्, मौसमको अवस्था कस्तो छ र उनीहरूको अवस्था के छ भन्ने विषयमा खोज तथा उद्धार टोलीको गतिविधि महत्वपूर्ण बनेको छ।
ब्रोड पिकले विश्वभरका अनुभवी पर्वतारोहीलाई आकर्षित गर्दै आएको छ। तर यसको उचाइ र काराकोरमको कठिन भौगोलिक अवस्थाले प्रत्येक आरोहणलाई उच्च जोखिमयुक्त अभियान बनाउने गरेको छ।
ब्रोड पिकको चुनौती केवल ८ हजार ५१ मिटरको उचाइ होइन; बदलिँदो मौसम, हिमनदी, चिसो, कम अक्सिजन, कठिन भूगोल र उद्धारको सीमित सम्भावना नै यसको वास्तविक चुनौती हुन्।
