काठमाडौँ, असार २२ । अन्य समयमा भन्दा वर्षात्मा रोगले बढी सताउँछ। यस समयमा रुघाखोकी, झाडापखाला, टाइफाइड, फ्लुजस्ता रोगले बढी सताउने गर्दछ।
यस मौसममा खानपानमा विशेष ध्यान दिई सकेसम्म ताजा खानेकुरा खानुपर्ने तथा बासी खानेकुराबाट टाढा रहनुपर्ने पोषणविद् अनुश्री आचार्य बताउँछिन्।
उनका अनुसार यतिबेला रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन उच्च प्रोटिन, भिटामिन र मिनरल्सयुक्त खानेकुरामा जोड दिनुपर्छ। संक्रमण, पाचन प्रणालीको कमजोरी र पानीजन्य रोगहरूको जोखिम उच्च हुने भएकाले सन्तुलित, ताजा र सुपाच्य खानपान शैली अपनाउनु पर्छ। यस मौसममा शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने र पेटलाई स्वस्थ राख्ने खानेकुरामा जोड दिनु आवश्यक छ।
पानी र तरल पदार्थको सेवन
उमालेको पानी: यस मौसममा पानीका स्रोतहरू दूषित हुने सम्भावना धेरै हुन्छ। त्यसैले सधैँ राम्ररी उमालेको वा फिल्टर गरिएको पानी मात्र पिउनुपर्छ।
झोलिलो खानेकुरा: तातो सुप (तरकारी वा कुखुराको मासुको रस) सेवन गर्दा पाचन प्रक्रिया राम्रो हुन्छ र शरीरले ऊर्जा पाउँछ।
खानेकुराको छनोट र तयारी
ताजा र तातो खाना: पकाएको लामो समय भइसकेको वा बासी खाना खानु हुँदैन। सधैँ ताजा र तातो खाना मात्र खाने बानी बसाल्नु पर्छ।
सफा तरकारी र फलफूल: सागपात र फलफूललाई प्रयोग गर्नुअघि नुन पानी (साल्ट वाटर) वा पोटासियम पर्मान्गानेट हालेको पानीमा राम्ररी पखाल्नु पर्छ।
हल्का र सुपाच्य खाना: पाचन प्रणाली कमजोर हुने भएकाले खिचडी, दलिया, र मुङको दाल जस्ता सजिलै पच्ने खानेकुरा उत्तम हुन्छन्।
आहारमा समावेश गर्नुपर्ने कुराहरू
मसलाहरू: भान्सामा प्रयोग हुने बेसार, अदुवा, लसुन, मेथी र जिरामा एन्टिब्याक्टेरियल गुण हुन्छ। यसले संक्रमणबाट जोगाउँछ।
मौसमी फलफूल: रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन भिटामिन सी युक्त फलफूल जस्तै– कागती, अमला, नासपाती र अम्बा खानु फाइदाजनक हुन्छ।
एन्टिअक्सिडेन्ट युक्त खानेकुरा: सोँफ, ज्वानो र पुदिनाको सेवनले पेट फुल्ने वा ग्यास्ट्राइटिस (ग्यास्ट्रिक) हुने समस्या कम गर्छ।
नखाने कुराहरू
सडक किनाराका खुला खाजा: चटपटे, पानीपुरी, र खुला राखिएका खानेकुरामा ब्याक्टेरिया र भाइरस तीव्र गतिमा फैलिने हुँदा यस्ता खानेकुरा पूर्ण रूपमा त्याग्नुपर्छ।
काँचो सलाद र सागसब्जी: वर्षाको मौसममा पातदार सागसब्जी (जस्तै बन्दाकोभी, पालुङ्गो) मा कीरा र जीवाणु धेरै हुने भएकाले काँचै खानु हुँदैन। राम्ररी पकाएर मात्र खानुपर्छ।
अत्यधिक चिल्लो र तारेको खाना: समोसा, पकौडा जस्ता चिल्लो र गह्रौँ खानेकुराले पाचन प्रक्रियालाई झन् ढिलो बनाउँछ र पेट बिगार्न सक्छ।
सी–फूड र काँचो मासु: यस सिजनमा पानी दूषित हुने र माछा–मासु चाँडै सड्ने भएकाले संक्रमणको खतरा बढी हुन्छ।
Published Date: 06 July 2026
