आज १३७औँ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस नेपालसहित विश्वभर मनाइँदै

काठमाडौँ, वैशाख १८ । ‘आठ घण्टा काम, आठ घण्टा मनोरञ्जन र आठ घण्टा आराम’ भन्ने नारासहित सुरु भएको श्रमिक आन्दोलनको स्मरणमा आज नेपालसहित विश्वभर १३७औँ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस विभिन्न कार्यक्रमसहित मनाइँदैछ। सन् १८८६ देखि सुरु भएको श्रमिक अधिकारको आन्दोलनलाई संस्थागत गर्दै सन् १८९० देखि हरेक वर्ष मे १ तारिखमा यो दिवस मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ।

दिवसका अवसरमा श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले देशभर रोजगारदाता, श्रमिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसंस्थाका प्रतिनिधिको सहभागितामा विविध कार्यक्रम आयोजना गरेको जनाएको छ। कार्यक्रममा श्रमिकको वर्तमान अवस्था, न्यूनतम पारिश्रमिक, श्रम कानुन कार्यान्वयन, सामाजिक सुरक्षा, तथा अनौपचारिक क्षेत्रलाई औपचारिक दायरामा ल्याउने रणनीतिबारे छलफल हुने बताइएको छ।

नेपालमा भने विसं २००७ को विराटनगर मजदुर आन्दोलनसँगै अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस मनाउन थालिएको इतिहास छ। विसं २०४६ को राजनीतिक परिवर्तनपछि सरकारले यस दिन सार्वजनिक बिदा दिन सुरु गरेको हो।

हाल नेपालमा श्रमिकको न्यूनतम पारिश्रमिक १९ हजार ५५० रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ भने प्रत्येक दुई वर्षमा यसको पुनरावलोकन गर्ने व्यवस्था रहेको छ। सरकारले योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम विस्तार गर्दै हालसम्म करिब २९ लाख श्रमिकलाई यसमा आबद्ध गरिसकेको छ।

श्रम मन्त्रालयका अनुसार श्रम ऐन, २०७४ र श्रम नियमावली, २०७५ कार्यान्वयनका प्रयासलाई तीव्र बनाइएको छ भने सरोकारवालाको सुझावका आधारमा आवश्यक संशोधन प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको छ। साथै वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित बनाउन विभिन्न सुधारका कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेका छन्।

नेपाल विश्व बजारमा ठूलो सङ्ख्यामा श्रमिक पठाउने मुलुकमध्ये एक हो, जसले अर्थतन्त्रमा विप्रेषणमार्फत महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ। सरकारले स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना, सीपयुक्त जनशक्ति उत्पादन र श्रमिकका अधिकार संरक्षणमार्फत समग्र अर्थतन्त्र सुदृढ बनाउने लक्ष्य लिएको जनाएको छ।

प्रविधिको तीव्र विकाससँगै श्रम बजारमा आएको परिवर्तनले रोजगारी सुनिश्चितता चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको अवस्थामा श्रमिकको अधिकार, सुरक्षा र अवसर विस्तारका लागि सरकार, रोजगारदाता र श्रमिकबीच सहकार्य आवश्यक रहेको सरोकारवालाले बताएका छन्।