भक्तपुर, साउन २६ । नेवार समुदायको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्व गाथामाग चःर्हे अर्थात् घण्टाकर्ण चतुर्दशी आज भक्तपुरमा परम्परागत विधि र सांस्कृतिक गतिविधिसहित मनाइँदैछ।
श्रावण कृष्ण चतुर्दशीका दिन मनाइने यस पर्वमा भक्तपुरका विभिन्न टोलमा नर्कट, पराल र छ्वालीबाट त्रिखुट्टे मानवकदको गथामग आकृति निर्माण गरी साँझ चोक तथा बस्ती बाहिर लगेर जलाउने परम्परा छ। गथामगलाई घर–परिवार तथा समाजमा रहेको नकारात्मकता, रोगव्याधि र अनिष्ट हटाउने प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
पर्वका अवसरमा बिहानैदेखि घर तथा टोलको सरसफाइ गर्ने, गथामग निर्माणका लागि पराल तथा छ्वाली संकलन गर्ने र साँझ बाजागाजासहित गथामगलाई निश्चित स्थानमा लगेर जलाउने गरिन्छ। गथामग जलाइसकेपछि निस्किएको धुवाँमा बालबालिकालाई नाघ्न लगाउने परम्परा समेत भक्तपुरका केही स्थानमा अझै कायम छ।
गथामग चःर्हे केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई घर, समुदाय र वातावरणको सरसफाइ तथा सांस्कृतिक पुस्तान्तरणसँग जोडिएको पर्वका रूपमा समेत लिइन्छ। असारको रोपाइँमा व्यस्त रहेका किसान परिवारले घर–आँगन सफा गरी नकारात्मकता हटाउने प्रतीकका रूपमा यो पर्व मनाउँदै आएका छन्।
गथामगलाई राक्षस, दैत्य वा भगवान शिवको रौद्र स्वरूपका रूपमा व्याख्या गर्ने विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता पाइन्छन्। ऐतिहासिक स्रोतहरूमा समेत घण्टाकर्ण चतुर्दशीको उल्लेख भेटिएकाले यसको परम्परा मध्यकालदेखि नै नेपाल मण्डलमा प्रचलित रहेको मानिन्छ।
आधुनिक जीवनशैलीका कारण कतिपय मौलिक विधि र परम्परा हराउँदै गए पनि भक्तपुरमा भने गथामग पर्व अझै सामूहिक सहभागिता र मौलिक सांस्कृतिक अभ्याससहित मनाउने गरिन्छ।
